معرفی دو کتاب از یک دوست

 معرفی دو عنوان کتاب از یک دوست

چندی پیش هدایایی گران بها (دو عنوان کتاب) از طرف شاعر و نویسنده گرامی و دوست ارجمند آقای مهندس عسگر علیایی دریافت نمودیم که لازم دیدیم از طرف این پایگاه معرفی شود هرچند اکثر اهالی هنر و ادبیات،با نام و آثار دوست عزیزمان آشنا هستند.

مجموعه اشعار شاعر وطن پرست ـ آقای علیایی متخلص به "یاشیل"که با عنوان"خزانسیز باهار" در سال ۱۳۸۱ انتشار یافته است، توام با ظرافت و زیبایی خاصی سروده شده است که نشان از توانایی و تبحر شاعر به ادبیات ترکی می باشد.با مطالعه این مجموعه می توان دریافت که" یاشیل" در عالم ادبیات جایگاه والایی دارد.

اشعار گنجانده شده در مجموعه شعر"خزانسیز باهار" غالبا در قالب قوشما و گرایلی سروده شده است که اکثر شاعران بنام آذربایجان از جمله شاه اسماعیل ختایی،ملا پناه واقف، حسین عارف و ...در این سبک طبع آزمایی کرده و اشعار زیبایی به یادگار گذاشته اند.

نام کتاب دیگر دوست عزیزمان"فولکولور توپلاما قیلاووزو" می باشد که با همکاری آقای دکتر گونئیلی(نویسنده و محقق مشهور آذربایجان) گردآوری و در سال ۱۳۸۴ بچاپ رسیده است.چنانکه از عنوان کتاب هم پیداست این مجموعه درباره آداب و رسوم عامه مردم آذربایجان و همچنین روش گردآوری آن،تهیه و تنظیم شده است.

در فهرست کتاب ۱۶۸ صفحه ای عناوینی همچون:فولکولور و فولکولور توپلاماق اوزرینده ،طبیعت و یاشاییش لاباغلی فولکولور،فولکولورون چئشیتلی قوللاری و ...به چشم می خورد که درباره هر یک از عناوین توضیحاتی تقریبا جامعی داده شده است.

ضمن آرزوی توفیق به جناب آقای علیایی نمونه ای از سروده هایشان را با هم مرور می کنیم:

                قلم

باغلادیغین ایلقاریندان

تئز یورولوب سوسما قلم

نامردلرین قارشی سیندا

محکم دایان اسمه قلم

 

غیرتینی یادا ساتما

ائل قایغیسین باشدان آتما

یادلارین دادینا چاتما

گوزله حاققی باسما قلم

 

حاققا قول اول اولان یئرده

سووار اونو سولان یئرده

قونچا بارا دولان یئرده

قول بوداغین کسمه قلم...

ملاحظه:قیلاووز:مقدمه لشگر،راهبر،دلیل و راه(فرهنگ ترکی ـ فارسی شاهمرسی)

نگاهی کوتاه به آیین عزاداری در نیارق

نگاهی کوتاه به آیین عزاداری در نیارق

 

همه ساله عزاداری ایام محرم در روستای نیارق به سان دیگر مناطق کشورمان با شور و احساسات وصف ناپذیری برگزار می گردد اهالی طبق سنوات گذشته چند روز قبل از فرا رسیدن ماه محرم با مراسم طشت گزاری که مختص منطقه اردبیل است (این مراسم اکنون در بعضی شهرها هم  برگزار می شود)به استقبال این ماه می روند .عزاداران با مراسم ویژه ای طشت را بر دوش گرفته و با شور خاصی سینه می زنند بعد از اینکه مسجد را دور کامل زدند طشت را در جای معین قرار داده و در این ایام عزاداران از آب آن به عنوان تبرک استفاده می کنند .

بعد از طشت گزاری ،عزاداری به مدت ۱۳ شبانه روز به طور مرتب عصر و بعد از نماز مغرب و عشا ادامه می یابد در طول این مدت دسته های عزاداری مساجد روستا به عنوان مهمان برای اجرای مراسم سینه زنی و زنجیر زنی به مساجد دیگر رفته و پس از عزاداری مهمانان عزادار با چای و شربت پذیرایی  سپس بدرقه می شوند .گفتنی است به غیر از عزاداران روستا دسته های عزاداری روستاهای همجوار هم از جمله سوها جهت اجرای مراسم به نیارق می آیند و اهالی با اشعار ذیل مهمانان حسینی را بدرقه می نمایند

چوخ اوزاق یولدان گلیبسوز سرفراز ائتدوز بیزی

ای حسین عاشیقلری آلله ها تاپشیردوق سیزی

تاسوعا

اهالی (زن ـ مرد ـ پیر ـ جوان ـ و...) به مساجد روستا رفته و شمع روشن می کنند این مراسم که عصر این روز برگرار می شود چند ساعتی ادامه می یابد .این مراسم احتمالا(از نظر حقیر) یاد آور شبی است که امام حسین چراغها را خاموش می نمایند و خطاب به همراهانشان می فرمایند کسی که مایل نیست فردا با ما باشد می تواند برود

عاشورا

روز عاشورا روستا چهره دیگری دارد جاروب و تمیز نمودن کوچه های روستا توسط زنان از جمله برنامه هایی است که کوچه های روستا را برای عبور دسته های عزاداری آماده می کند .از بامداد این روز دسته ای (شاخسی دسته سی)در مقابل مساجد روستا شاخسی می زنند شاخسی زنان معمولا به دو دسته تقسیم شده و به طور دایره وار حرکت می کنند و شعارهایی از این قبیل سر می دهند

دسته اول :                             دسته دوم:

شاخسی                               واخسی

حیدر                                      علی

شهید                                     امام

مظلوم                                  حسین

الفدا                                    کربلا

از چه زمانی این مراسم مرسوم شده بحثی است که مجالی بیشتر می طلبد و از دایره این مقال خارج است.

اعضای دسته های سینه زنی و زنجیر زنی از نخستین ساعات روز عاشورا در مسجد حضور یافته بعد از صرف احسان تا نزدیکی های ظهر در بیرون از مسجد (داخل روستا)به عزاداری می پردازند

اشخاصی که قربانی نذر کرده اند در مقابل هیات عزاداری ذبح می کنند و سایر نذورات را هم به بیرق ها که حمل کنندگان آن دسته های عزاداری را همراهی می نمایند می بندند.

دسته های عزاداری به دیدار خانواده های شهدا و خانواده هایی که در طول یک سال عزیزی را از دست داده اند رفته و بر آنان تسلیت می گویند دسته ها سپس به طرف آرامستان روستا حرکت کرده و بر کسانی که اسیر خاکند فاتحه می خوانند .

بعد از خواندن فاتحه بر اهل قبور، سینه زنان و زنجیر زنان به طرف مسجد حرکت کرده و در مقابل مسجد به عزاداری می پردازند وقت اذان هم موذن در بیرون مسجد اذان گفته و نماز ظهر عاشورا را در مساجد روستا به امامت روحانی روستا اقامه می نمایند.

چندی پیش قمه زنی و برپا نمودن خیمه در روستا مرسوم بود که قمه زنی تقریبا متروک و آتش زدن خیمه کماکان ادامه دارد برخی عقیده دارند آتش زدن به خیمه یاد آور رنج و محنت اصحابه حضرت امام حسین "ع" است .

مراسم شام غریبان بعد از غروب آفتاب روز عاشورا در مساجد روستا برگزار می گردد در این شب چراغهای مسجد را خاموش نموده و همه در حزن و اندوه به عزاداری می پردازند .برخی از رجزهایی که در این شب توسط عزاداران خوانده می شود از این قرار است:

شیعه باشی ساغ اولسون

بو ماتمه عزاده

اولدوردیلر حسینی

صحرای کربلاده

گلموشوق ای شیعه لر

شام غریبانه بیز

وئرمگه باش ساغلیقی

زینب نالانه بیز

حسین پاینده ائتدی الصلاتی

حسیندن اولدی اسلامین نجاتی

حسین غرق بلا سیماسی خندان

حسین حیرتده قویدی کائناتی...

استفاده از کلیه مطالب این وبلاگ با ذکر منبع آزاد است